×
Image Courtesy: SOVRIN

ដំណើរ​វិវឌ្ឍន៏​នៃ​វិស័យ​ទម្រង់​​សិល្បៈ​ល្ខោន​ខោល​នៅ​​កម្ពុជា​​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​

 
 

            ល្ខោន​គឺ​ជា​មហោស្រព​មួយ​ប្រភេទ​លេង​រាំ​រឿង​ផ្សេងៗ។បើ​តាម​ឯកសារ​វប្បធម៌​នានា​ល្ខោនមានកំណើតយូរយារណាស់មកហើយនៅលើទឹកដីកម្ពុជា។ជា​ការ​ពិត​ណាស់​ដូនតា​ខ្មែរ​យើង​បាន​បន្សល់​ទុក​នូវ​មត៌ក​សិល្បៈ​ល្ខោន​ជា​ច្រើន​ប្រភេទ​ប៉ុន្តែ​ដោយ​ឡែក​ក្នុង​លេខ​នេះ​ទស្សនាវដ្តី​សូវរីន​សូមបង្ហាញ​អំពី​ទម្រង់​សិល្បៈល្ខោន​មួយ​ប្រភេទ​របស់​ខ្មែរ​តាំង​ពី​បរមបុរាណ​នោះ​គឺ​ល្ខោនខោល។ក្នុង​រយៈ​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ល្ខោនខោល​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រធានបទ​ដ៏​ក្តៅ​គគុក​វាយ​លុក​លើ​បណ្តាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក​​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​។ដើម្បី​ចៀស​វាង​ការ​ភ័ន្ត​ច្រឡំ​ផ្សេងៗ​អំពី​ល្ខោន​ខោល​ខ្មែរ​សូវរីន​ព្យាយាម​ស្រាវជ្រាវ​សំណៅ​ឯកសារ​ពាក់ព័ន្ធ​ដែល​នៅ​សេសសល់​​យក​មក​ចុះផ្សាយ​ព្រម​ទាំង​ធ្វើ​ការ​សម្ភាស​ជាមួយ​ព្រឹទ្ធសិល្បករ​ល្ខោនខោល​និង​យុវវ័យ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ជា​ទំពាំង​ស្នង​ឫស្សី​ថា​តើ​ពួក​គាត់​មាន​មតិ​យោបល់​យ៉ាង​ណា​ខ្លះ​ទាក់ទង​នឹង​សកម្មភាព​នៃ​ការ​អភិរក្ស​កេរដំណែល​សិល្បៈ​ដ៏​ចំណាស់​មួយ​នេះ​កុំ​ឲ្យ​បាត់បង់​ជាយថាហេតុ​។

            បើ​យោង​តាម​ទស្សនាវដ្តី​កម្ពុជសុរិយា​​ឆ្នាំទី២៨​លេខ៦​ខែ​មិថុនា​ឆ្នាំ​១៩៥៦ល្ខោនខោល​ប្រហែល​ជា​កើត​មាន​ដំណាល​គ្នា​នឹង​ល្ខោន​ធម្មតា​ដែរ​ពោល​គឺ​កើត​មាន​តាំង​ពី​រជ្ជកាល​ព្រះកេតុមាលា​ (​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័ន​ទី​២​) រវាង​គ.ស​៨០២​ដល់​៨៦៩​។កាល​ពី​សម័យ​មុន​ល្ខោន​នេះ​ធ្លាប់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​មហោស្រព​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ​សម្រាប់លេង​ក្នុង​ពិធិ​ផ្សេងៗ​ដូច​ជា​ព្រះ​រាជ​ពិ​ធី​តាំង​តុ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​ជា​ដើម​។បើ​តាម​បញ្ជី​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​សម័យ​នោះ​ល្ខោនខោល​ជា​ល្ខោន​ដែល​មាន​តួ​របាំ​សុទ្ធ​តែ​ប្រុស​សុទ្ធ​ហើយ​មាន​ចំនួន​យ៉ាង​ច្រើន​បំផុត​៦៥​នាក់​។ល្ខោន​នេះ​ប្រើ​សម្រាប់​លេង​តែ​ឈុត​ឆាក​ក្នុង​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​មួយ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។អ្នក​សម្ដែង​ល្ខោន​ខោល​នីមួយៗ​ត្រូវ​ពាក់​មុខ​ទៅ​តាម​តួអង្គ​លើកលែង​​តែ​តួ​នាង​។ប៉ុន្តែ​បើ​តាម​ប្រសាសន៍​អះអាង​របស់​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​យិត​សារិន​ហៅ​លោកគ្រូ​ស​វ័យ​៩១​ឆ្នាំ​ល្ខោន​ខោល​ជា​ប្រភេទ​ល្ខោន​មហាជន​ដែល​មាន​ប្រភព​កំណើត​ចេញ​ពី​វត្ត​ស្វាយ​អណ្តែត​ស្រុក​ល្វាឯម​ខេត្ត​កណ្តាល​តាំង​ពី​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ​ដោយ​មាន​លោកគ្រូ​ស៊ឹម​មក​​ពី​កៀន​ស្វាយ​ជា​អ្នក​បង្ហាត់​បង្រៀន​តាម​រយៈឯកសារ​សាស្រ្តា​ស្លឹករឹត​ហើយ​ក្រោយ​មក​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤០ទើប​ព្រះមហាក្សត្រីយានី​ស៊ីសុវត្ថិកុសុមៈនារីរតន៍​ទ្រង់​សព្វ​ព្រះទ័យ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ក្រុម​ល្ខោន​ខោល​វត្ត​ស្វាយ​អណ្តែត​មក​សម្ដែង​ថ្វាយ​នៅ​ព្រះ​ទីនាំង​ភោជនីយ​ក្នុង​ព្រះបរមរាជវាំង​ក្រុង​ភ្នំពេញ។

            ក្រោយ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ដួល​រលំ​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​ល្ខោន​ខោល​ដែល​មាន​ភ័ព្វ​វាសនា​រួច​ផុត​ពី​ការ​កាប់​សម្លាប់​ដូចជា​លោកគ្រួ​យិត​សារិន​អ្នកគ្រូ​ឯម​ធាយ​អ្នកគ្រូ​សុត​សំអុន​អ្នកគ្រូ​ស៊ិនសាម៉ាដឹកឆូអ្នកគ្រូ​ជា​ខាន់​អ្នកគ្រូ​ជា​សាមី​អ្នកគ្រូ​ស៊ឹម​មន្ថា​និង​អ្នកគ្រូ​រស់​គង់​ជាដើម​បាន​ប្រមូល​គ្នា​ចូល​រួម​ចំណែក​អភិរក្ស​សិល្បៈ​ល្ខោន​ខោល​យ៉ាង​សស្រាក់​សស្រាំ​តាម​រយៈ​ការ​បណ្តុះ​បណ្តាល​ថ្នាល​សិល្បៈ​ជំនាន់​ក្រោយ។សព្វថ្ងៃ​ក្រសួង​វប្បធម៌​និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ​កំពុង​តែ​យក​ចិត្ក​ទុក​ដាក់​ក្នុង​ការ​អភិរក្ស​និង​ផ្សព្វផ្សាយ​មត៌ក​ល្ខោន​ខោល​ទៅ​កាន់​មជ្ឈដ្ឋាន​សាធារណៈ​និង​ទៅ​កាន់​ឆាក​អន្តរជាតិ​ថែម​ទៀត​ផង។ជាក់ស្តែង​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ជ្រើស​រើស​យក​ទស្សនីយភាព​សិល្បៈ​ល្ខោន​ខោល​ទៅ​ចូល​រួម​សម្ដែង​ក្នុង​កម្មវិធី​មហោ​ស្រព​របាំង​មុខ​អាស៊ាន​បូកបី​(ASEAN +3 Mask Festivals) នៅ​ប្រទេស​ថៃ​យ៉ាង​មហោឡារឹក​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​០៤ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ​២០១៦កន្លង​ទៅ​ថ្មី​នេះ​ក្រោម​វត្តមាន​ចូល​​រួម​ពី​សំណាក់​គណៈ​ប្រតិភូ​សិល្បករ​តំណាង​ជាតិ​ចំនួន​០៥​ប្រទេស​គឺ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ថៃ​មីយ៉ាន់ម៉ា​ឡាវ​និង​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង។នេះ​ជា​កិត្តិយស​ដ៏​ថ្មី​សន្លាង​មួយ​ទៀត​សម្រាប់​ល្ខោនខោល​ដែល​ជា​មត៌ក​ដូន​តា​ខ្មែរ​យើង​ហើយ​សិល្បៈ​យើង​ក៏​ទទួល​បាន​នូវ​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​និង​ការ​ស្ញើច​សរសើរ​យ៉ាង​ច្រើន​ពី​សំណាក់​គណៈ​ប្រតិភូ​អន្តរជាតិ​ដែល​មាន​វត្តមាន​ក្នុង​ឱកាស​នោះ។លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​យោង​តាម​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​ជា​ផ្លូវ​ការ​របស់​ក្រសួង​វប្បធម៌​និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ​ចុះ​ថ្ងៃទី​០៣​ខែ​មិថុនា​ឆ្នាំ​២០១៦​​ ថ្មីៗ​នេះក្រសួង​កំពុង​តែ​ខិត​ខំ​​យ៉ាង​អស់​ពី​សមត្ថភាព​និង​គ្រប់​មធ្យោបាយ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​ចងក្រង​ឯកសារ​ស្តីពី​ល្ខោនខោល​ព្រម​ជាមួយ​ក្បាច់​គុន​ល្បុក្កតោ​និង​​ភ្លេង​អារក្ស​ដើម្បី​ស្នើ​ចុះ​បេតិកភណ្ឌ​អរូបី​នៃ​មនុស្សជាតិ​ទាំង​នេះ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​នៅ​ឆ្នាំ​ខាង​មុខ។ស្រប​ជាមួយ​សកម្មភាព​​ខ្នះ​ខ្នែង​របស់​ប្រមុខ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​សិល្បករ​ខ្មែរ​ផ្នែក​ដឹក​នាំ​ល្ខោន​ខោល​ក៏​បាន​ខិត​ខំ​ព្យាយាម​ពាំ​នាំ​ទស្សនីយភាព​ដ៏​ចំណាស់​នេះ​ទៅ​សម្ដែង​ក្នុង​កម្មវិធី​មហោស្រព​សិល្បៈ​ផ្សេងៗ​ជាអាទិ៍​នៅ​​សាលា​ភូមិន្ទ​វិចិត្រ​សិល្បៈ​សាល​សន្និសីទ​ចតុមុខ​សមាគម​សិល្បៈ​សុវណ្ណភូមិ​និង​នៅ​តាម​វត្ត​អារាម​មួយ​ចំនួន​នៅ​ពេល​មាន​កម្មវិធី​សិល្បៈ​ម្ដងម្កាលដើម្បីឱ្យ​កូន​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ​និង​ជន​បរទេស​ទាំងឡាយ​បាន​សិក្សា​ស្វែង​យល់​កាន់​តែ​ទូលំទូលាយ។ក្រៅពី​នោះសិល្បៈ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាក់​បញ្ចាំង​ខ្លះៗ​នៅ​លើ​កញ្ចក់​ទូរទស្សន៍​ជា​រៀងរាល់​សប្តាហ៍​ផង​ដែរ​តួយ៉ាង​កម្មវិធី​“មន្ត​ស្នេហ៍​សំនៀង​” របស់​ស្ថានីយ៍​ទូរទស្សន៍​ស៊ីធីអ៊ិន​(CTN) ព្រម​ទាំង​មាន​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​លើ​បណ្តាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក​ជា​ហូរហែ​ថែម​ទៀត​ផង​​ ជា​ពិសេស​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​“ល្ខោន​ខោល​ខ្មែរ”និង​ “ភាណីរូបិនី” ។គួរ​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា​ក្នុង​ស្មារតី​លើក​ស្ទួយ​វិស័យ​នេះ​យុវសិល្បករ​ឯកទេស​ជា​ច្រើន​រហូត​៣២​នាក់ក្រោម​ការ​បង្ហាត់​បង្ហាញ​របស់​សាស្រ្តាចារ្យ​ជំនាញ​បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​កម្លាំង​គ្នា​បង្កើត​កម្មវិធី​សម្ដែង​ទស្សនីយភាព​ល្ខោនខោល​ដ៏​ធំ​អស្ចារ្យ​មួយ​ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​ឈុត​មួយ​ក្នុង​រឿង​រាមកេរ្តិ៍​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា​“ថលតយ័ន្ត” នៅ​ទីតាំង​សាលាមធ្យម​វិចិត្រ​សិល្បៈ​នៅ​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ទី​១១​ខែ​កក្កដា​ប្រកប​ដោយ​ភាព​ជោគជ័យ​យ៉ាង​សម្បើម។លោក​ខុន​ច័ន្ទ​សិទ្ធិ​ការ្យ​អ្នកផ្តួចផ្តើម​បង្កើត​កម្មវិធី​បាន​លើក​ឡើង​ថា​“វា​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​មួយ​ដែល​មាន​ក្រុម​ការងារ​សរុប​ទាំង​អស់​ជិត​៥០​នាក់។ពួក​យើង​ខំ​ធ្វើ​ការ​ខ្លាំង​មែន​ទែន​! ខ្ញុំ​មាន​ទឹក​ចិត្ត​ចង់​ធ្វើ​វា​ដើម្បី​សិល្បៈ​ខ្មែរ​យើង​!យើង​ខំ​ប្រឹង​ខ្លួន​ឯង​សិន​ទើប​មាន​គេ​ជួយ!”

ដោយឡែក​នៅ​ខាង​សមាគម​សិល្បៈ​ល្ខោនខោល​វត្ត​ស្វាយ​អណ្តែត​ឯណោះ​វិញ​ព្រះ​គ្រូ​ជា​ប៊ុន​ធឿន​ចៅ​អធិការ​វត្ត​ស្វាយ​អណ្តែត​បាន​មាន​សង្ឃដីកា​ប្រាប់​សូវរីន​ថា​“នៅ​វត្ត​នេះ​គឺ​យើង​មាន​ទំនៀមទម្លាប់​មួយ​ពេល​ដែល​រដូវ​ចូល​ឆ្នាំ​បាន​បញ្ចប់​ទៅ​គឺ​យើង​សម្ដែង​ល្ខោនខោល​បី​យប់​ជាប់​គ្នា។ថ្នាល​ចាស់​បាន​បាត់​បង់​អ្នក​ខ្លះ​ចាស់​ជរា​អ្នក​ខ្លះ​ស្លាប់​អ្នក​ខ្លះ​បាន​ផ្លាស់ប្តូរ​ទី​លំនៅ។ដូច្នេះ​យើង​បាន​បង្កើត​ថ្នាល​ថ្មី​គឺ​ក្មេង​នៅ​ទី​នេះ​ចេះ​លេង​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​ផង​ចេះ​សម្ដែង​ល្ខោនខោល​ផង។” ព្រះតេជគុណ​បាន​បន្ត​ថា​ប្រសិន​បើ​ប្រមូល​ទាំងអស់​(ចាស់ៗ​ក្នុង​តំបន់​មូលដ្ឋាន) គ្រូ​ដែល​នៅ​អាច​សម្ដែង​បាន​មាន​ប្រហែល​១០នាក់​ប៉ុន្តែ​គ្រូបង្គោល​ក្នុង​ការ​បង្ហាត់​បង្រៀន​សិស្ស​ផ្ទាល់​តែ​ម្ដង​មាន​ត្រឹម​​​៤-៥​នាក់​ប៉ុណ្ណោះ។គ្រូ​នៅ​ទី​នោះ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​បង្ហាត់​ទៅ​តាម​ប្រភេទ​តួ​នីមួយៗ​តួយ៉ាង​លោកតា​អ៊ឹម​សារួន​ជំនាញ​តួ​យក្ស​និង​លោកតា​ហេង​សៅ​ជំនាញ​តួ​ស្វា។

            ជាមួយ​គ្នា​នេះ​​ដែរ​លោក​​ប៉ូច​ផៃ​អតីត​នាយក​សាលា​បឋម​សិក្សា​ស្វាយ​អណ្តែត​បច្ចុប្បន្ន​ជា​សមាជិក​គណៈកម្មការ​គ្រប់គ្រង​ល្ខោនខោល​វត្ត​ស្វាយ​អណ្តែត​ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​រដ្ឋបាល​និង​​ទំនាក់ទំនង​បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា​សមាជិក​ក្រុម​ល្ខោន​វត្ត​ស្វាយ​អណ្តែត​នេះ​មក​ពី​បី​មូលដ្ឋាន​ភូមិ​គឺ​ភូមិ​ពាមតាឯក​​ ភូមិ​តាស្គរ​និង​​ភូមិ​ព្រែក​តា​អុង។ក្មេងៗ​ដែល​មក​ហាត់​រៀន​ល្ខោនខោល​មាន​សរុប​ប្រមាណ​​៣០-៤០​នាក់​ប៉ុន្តែ​ក្នុង​ចំណោម​នោះ​មាន​តែ​២០​នាក់​ទេ​ដែល​នៅ​បន្ត​សម្ដែង​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ។នៅ​ទី​នោះ​គ្មាន​រោង​សម្រាប់​សម្ដែង​ជា​ប្រចាំ​ទេ​ព្រោះ​រោង​ចាស់​បាក់​បែក​អស់​ហើយ។ដូច្នេះ​​ពេល​សម្ដែង​ម្ដងៗ​ត្រូវ​ចំណាយ​ប្រាក់​សម្រាប់​ជួល​រោង​រីឯ​សម្លៀកបំពាក់​សម្ដែង​វិញ​គឺ​ត្រូវ​ខ្ចី​គេ​ប្រើប្រាស់​រហូត​ទើប​តែ​មក​ដល់​ឆ្នាំ​២០០០ទើប​មាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​សម្លៀកបំពាក់​សម្ដែង​ចំនួន​១២​សម្រាប់​ (អាវ​តួ​យក្ស​៦​និង​អាវ​តួស្វា​៦)​ពី​អង្គការ​យូនេស្កូ។សម្លៀកបំពាក់​និង​របាំង​មុខ​ខោល​ទាំងអស់​ត្រូវ​រក្សា​ទុក​ក្នុង​បណ្ណាល័យ​សាលា។

“ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​២០១២​មក​យើង​បាន​មូល​និធិ​ហ្គូដ​ហ្វាន់​ (Good Fund) របស់​ជនជាតិ​បារាំង។គាត់​បាន​ជួយ​ជា​ថវិកា​ដល់​គ្រូ​បង្ហាត់​ក្បាច់និង​បង្ហាត់​ភ្លេង។ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​ជំនួយ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក​ហើយ​ខាង​វត្ត​ផ្ទាល់​​គឺ​លោកគ្រូ​ចៅអធិការ​កំពុង​ខិត​ខំ​រក​ថវិកា​ជួយ​ឱ្យ​បាន​បន្ត​ទៅ​ទៀត។ល្ខោនខោល​ ​(ល្ខោន​មហាជន)​សព្វ​ថ្ងៃ​នៅ​សល់​តែ​វត្ត​ស្វាយ​នេះ​មួយ​ទេ! សូម​មេត្តា​ជួយ​ចូល​រួម​គាំទ្រ​ទោះ​បី​ជា​ស្មារតី​ក្តី​សម្ភារៈ​ក្តី​ឬ​ជា​ថវិកា​ក្តី​​​​ […] ប្រសិន​បើ​សប្បុរស​ជន​អាណិត​ស្រលាញ់​សូម​ទំនាក់ទំនង​តាម​រយៈលេខ​ទូរស័ព្ទ​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់​​គឺ​០៩២៦១៣៧០៦។”នាយកសាលា​ចូល​និវត្តន៍​រូប​នេះ​បាន​លើក​ឡើង។

            យុវជន​យង់​ម៉ាឌីថាវ៉ាត់​វ័យ១៨​ឆ្នាំ​និស្សិត​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​វិចិត្រ​សិល្បៈ​បាន​សម្ដែង​ចំណាប់អារម្មណ៍​ថា​“ខ្ញុំ​ស្រឡាញ់​សិល្បៈ​បុរាណ​ខ្មែរ​គ្រប់​ទម្រង់​មិន​មែន​តែ​ល្ខោនខោល​ទេ។ចំពោះ​ល្ខោនខោល​វិញ​ខ្ញុំ​មិន​អាច​ចាំ​អស់​ទេ​ថា​មើល​បាន​ប៉ុន្មាន​ដង​គឺ​ច្រើន​លើក​ច្រើន​សា​ណាស់។ខ្ញុំ​មើល​វា​លើក​ដំបូង​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​មួយ​នៅ​សាល​ចតុមុខ។ខ្ញុំ​យល់​ថា ​ល្ខោនខោល​ពិសេស​ត្រង់​សម្ដែង​ដោយ​ប្រើប្រាស់​ការ​ពោល​និង​លាយឡំ​ការ​ច្រៀង​ខ្លះ​តែ​តិចតួច​បំផុត។តួ​សម្ដែង​ភាគ​ច្រើន​ពាក់​មុខ​ខ្មុក។ “ខ្ញុំ​គិត​ថា​យុវជន​សព្វថ្ងៃ​មិន​ទាន់​យល់​ជ្រួតជ្រាប​អំពី​ល្ខោនខោល​នេះ​ទេ! ខ្មែរ​យើង​ឥឡូវ​បែងចែក​មិន​ដាច់​រវាង​ល្ខោនខោល​និង​​របាំ​បុរាណ​ទេ។និយាយ​រួម​គឺ​ចំណេះដឹង​ផ្នែក​វប្បធម៌​នៅ​មាន​កម្រិត​មែនទែន!”

            សរុប​សេចក្តី​មក​សិល្បៈ​ល្ខោនខោល​ខ្មែរ​យើង​កំពុង​មាន​ដំណើរការ​ទៅ​មុខ​វិជ្ជមាន​បណ្តើរៗ​ហើយ​ប៉ុន្តែ​យើង​ក៏​មិន​ត្រូវ​បណ្តែត​បណ្តោយ​ទុក​ត្រឹម​នេះ​ឡើយ។ដើម្បី​ជម្រុញ​ឱ្យ​សិល្បៈ​ល្ខោនខោល​ខ្មែរ​កាន់​តែ​រីកចម្រើន​ទ្វេដង​នោះ​សិល្បករ​គប្បី​ប្រឹងប្រែង​បន្ត​ហាត់​រៀន​អភិវឌ្ឍ​សមត្ថភាព​ខ្លួន​ឯង​ឱ្យ​កាន់​តែ​ពូកែ​បន្ថែម។អ្នក​ដឹកនាំ​រឿង​ត្រូវ​មាន​គំនិត​ច្នៃប្រឌិត​បង្កើត​សាច់​រឿង​ឬ​ឈុតឆាក​សម្ដែង​ថ្មីៗ​ឲ្យ​បាន​ទាំង​បរិមាណ​និង​គុណភាព​ស្រប​តាម​តម្រូវ​ការ​ជាក់​ស្តែង​របស់​សង្គម​សម័យ​ទំនើប។ទន្ទឹម​នឹង​នេះ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​និង​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​គ្រប់​លំដាប់​ថ្នាក់​ទាំងអស់​ត្រូវ​រួបរួម​សហការ​គ្នា​ជួយ​លើក​ស្ទួយ​និង​ជម្រុញ​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​សិល្បៈ​ល្ខោនខោល​តាម​រយៈ​គ្រប់​រូបភាព។ស្ថានីយ៍​ទូរទស្សន៍​ក្នុង​ស្រុក​គួរ​ងាក​មក​ផ្តោត​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​គិតគូរ​លើ​បញ្ហា​សិល្បៈ​វប្បធម៌​ជាតិ​ជា​ធំ។រីឯ​មហាជន​ជា​ពិសេស​ក្មេងៗ​ជំនាន់​ក្រោយ​គួរ​បណ្តុះ​ទឹក​ចិត្ត​ស្រឡាញ់់​សិល្បៈ​វប្បធម៌​ឲ្យ​បាន​មុតមាំ​ពោល​គឺ​រក្សា​ភ្ជាប់​នូវ​ស្មារតី​ជាតិ​និយម​ជា​ដរាប​ទើប​ប្រទេស​ជាតិ​មាន​ភាព​រីក​ចម្រើន​រុងរឿង​ស្ថិតស្ថេរ៕

Article by Sokmean




SUGGESTIONS